Rwa udowa – co to jest i w jaki sposób ją leczyć? Poradnik fizjoterapeuty

O czym się dowiesz?

Rwa udowa to jedna z postaci zespołów korzeniowych kręgosłupa. Jej objawy mogą przypominać problemy ze stawem biodrowym lub kolanowym, przez co pacjenci nierzadko trafiają do fizjoterapeuty dopiero po dłuższym czasie trwania dolegliwości. Co robić, kiedy pojawia się rwa udowa? Jak wygląda fizjoterapia rwy udowej? Czy istnieją ćwiczenia, które mogą pomóc w leczeniu? Tego dowiesz się, czytając dzisiejszy tekst.

Sprawdź teraz Regeneracja po treningu – poznaj 5 skutecznych technik

Podczas treningu czy intensywnego wysiłku fizycznego mięśnie ulegają mikrourazom. Jest to naturalny proces adaptacyjny, który prowadzi do ich wzmocnienia. Choć słowo „mikrourazy” brzmi groźnie, to nie powinny być one powodem do zmartwień...

Przyczyny rwy udowej

Rwa udowa powstaje na skutek podrażnienia lub ucisku nerwu udowego, który wywodzi się z odcinka lędźwiowego kręgosłupa, najczęściej na poziomie L2-L4. Nerw ten odpowiada za czucie w przedniej części uda oraz części podudzia, a także za pracę mięśnia czworogłowego uda, kluczowego dla wyprostu kolana i stabilności chodu.

Najczęstszą przyczyną rwy udowej są zmiany przeciążeniowe i strukturalne w obrębie kręgosłupa lędźwiowego. Może to być dyskopatia, zwężenie kanału kręgowego, zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowych, ale także przeciążenia wynikające z długotrwałej pozycji siedzącej, nagłego wysiłku lub nieprawidłowej techniki podnoszenia ciężarów.

W praktyce klinicznej rwa udowa bywa również skutkiem zaburzeń biomechaniki biodra i miednicy, nadmiernego napięcia mięśni zginaczy biodra lub powikłań po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej i miednicy.

Rwa udowa – objawy

Objawy rwy udowej różnią się od tych, które występują przy rwie kulszowej. Ból najczęściej pojawia się w pachwinie, przedniej części uda, a czasem promieniuje w kierunku kolana lub przyśrodkowej strony podudzia.

Ból może mieć charakter piekący, palący lub przeszywający. Ponadto często towarzyszy mu uczucie drętwienia, mrowienia lub osłabienia siły mięśniowej, szczególnie podczas prostowania kolana czy wchodzenia po schodach. U części pacjentów pojawia się problem z utrzymaniem stabilności nogi oraz nasilenie bólu podczas długiego stania lub przy próbie wyprostu biodra.

Jak wygląda fizjoterapia rwy udowej?

W fizjoterapii rwy udowej kluczowe znaczenie ma dokładna diagnostyka funkcjonalna. Fizjoterapeuta ocenia nie tylko kręgosłup, ale także ustawienie miednicy, zakres ruchu w stawach biodrowych, napięcie mięśniowe oraz reakcję objawów na określone pozycje i ruchy. Pozwala to odróżnić rwę udową od problemów stricte mięśniowych czy stawowych oraz dobrać bezpieczną strategię terapii.

Po pierwsze, zmniejszenie napięcia i odciążenie struktur nerwowych

W tym celu stosuje się techniki manualne, delikatne mobilizacje kręgosłupa lędźwiowego, pracę na tkankach miękkich oraz pozycje odciążeniowe, które redukują ucisk na korzenie nerwowe. Ważnym elementem jest także normalizacja napięcia mięśni zginaczy biodra, mięśnia czworogłowego oraz struktur powięziowych, które mogą pośrednio wpływać na drażnienie nerwu udowego.

Po drugie, odpowiednie ćwiczenia

Co sprawdza się w fizjoterapii, gdy pojawia się rwa udowa? Ćwiczenia to kolejny filar leczenia. Polegają one na stopniowym przywracaniu prawidłowych wzorców ruchowych i poprawie kontroli miednicy oraz kręgosłupa.

Na wczesnym etapie często wykorzystuje się ćwiczenia w pozycjach leżących lub podporowych, które nie nasilają objawów:

• delikatne ruchy miednicy,
• ćwiczenia oddechowe,
• aktywacja mięśni głębokich brzucha.

W miarę ustępowania bólu wprowadza się ćwiczenia poprawiające zakres ruchu i elastyczność, czyli:

• praca nad mobilnością biodra,
• kontrolowany wyprost i zgięcie kończyny dolnej,
• stopniowa aktywacja mięśnia czworogłowego.

Ważne jest, aby ćwiczenia nie prowokowały bólu promieniującego – ich zadaniem jest wspierać regenerację nerwu, a nie go drażnić. Z tego względu plan ćwiczeń powinien być zawsze indywidualnie dopasowany.

Po trzecie, techniki neuromobilizacji

Czyli kontrolowane ruchy mające na celu poprawę ślizgu nerwu w otaczających tkankach. Techniki te, wykonywane w odpowiednich zakresach i pod kontrolą specjalisty, mogą znacząco zmniejszyć dolegliwości bólowe i poprawić funkcję kończyny.

Po czwarte, zabiegi fizykalne

Rwa udowa nierzadko wymaga też zabiegów fizykalnych, takich jak terapia przeciwbólowa czy praca z ciepłem lub zimnem, w zależności od fazy dolegliwości.

Rwa udowa – czym jest, jakie daje objawy i w jaki sposób ją leczyć? Poradnik fizjoterapeuty. Podsumowanie

Rwa udowa to schorzenie, które może znacząco obniżyć komfort życia. Kluczem do skutecznego leczenia jest wczesna diagnostyka, indywidualne podejście i połączenie terapii manualnej z bezpiecznym ruchem. Z perspektywy fizjoterapeuty najważniejsze jest nie tylko zmniejszenie bólu, ale także przywrócenie prawidłowej funkcji oraz zapobieganie nawrotom dolegliwości w przyszłości.

Bibliografia

Dziak A., „Zespoły bólowe kręgosłupa lędźwiowego – diagnostyka i leczeniezachowawcze” (2020). Medycyna Sportowa

Kwolek A., „Fizjoterapia w zespołach korzeniowych kręgosłupa” (2019). Rehabilitacja Medyczna

Ropper A.H., Zafonte R.D. (2019). „Sciatica and femoral neuropathy”. New England Journal ofMedicine