Kciuk narciarza – leczenie, przyczyny, objawy i fizjoterapia

O czym się dowiesz?

Kciuk narciarza to potoczne określenie urazu więzadła pobocznego łokciowego stawu śródręczno-paliczkowego kciuka. Nieprawidłowo leczony może prowadzić do przewlekłej niestabilności kciuka, bólu i znacznego ograniczenia funkcji ręki. Przeczytaj dzisiejszy artykuł i dowiedz się, jak leczyć kciuk narciarza, jakie są jego przyczyny, objawy oraz możliwości fizjoterapii.

Sprawdź teraz Wpływ stresu na ciało – jak napięcie mięśniowe prowadzi do bólu?

W obliczu stresującej sytuacji nasz organizm uruchamia tzw. reakcję „walcz lub uciekaj” (ang. fight or flight response). Jest to pierwotny mechanizm obronny, który miał na celu przygotowanie naszych przodków do szybkiej reakcji na zagrożenie. W wyniku tej reakcji dochodzi do uwolnienia hormonów stresu...

Czym jest kciuk narciarza i skąd się bierze?

Choć nazwa tego urazu wywodzi się ze sportów zimowych, warto wiedzieć, że dotyczy on nie tylko narciarzy, ale także osób aktywnych rekreacyjnie, sportowców oraz pacjentów po zwykłych upadkach.

Do urazu dochodzi najczęściej podczas nagłego odwiedzenia i przeprostu kciuka. Klasycznym przykładem jest upadek na stokach narciarskich z kijem w dłoni, który działa jak dźwignia, nadmiernie odchylając kciuk na zewnątrz. Podobny mechanizm może wystąpić podczas jazdy na rowerze, gry w piłkę, sportów walki, a nawet przy potknięciu się i podparciu dłonią o podłoże. W wyniku tego dochodzi do naciągnięcia, naderwania lub całkowitego zerwania więzadła stabilizującego staw kciuka.

Kciuk narciarza – objawy

Objawy kciuka narciarza pojawiają się zwykle bezpośrednio po urazie. Często występują:

• ból po stronie łokciowej kciuka, nasilający się przy próbie chwytu lub rozchylania palca,
• obrzęk,
• zasinienie,
• uczucie niestabilności, które sprawia, że kciuk „ucieka” podczas trzymania przedmiotów.

W bardziej zaawansowanych przypadkach pojawia się wyraźne osłabienie siły chwytu oraz trudność w wykonywaniu precyzyjnych czynności, jak np. zapinanie guzików czy pisanie. Z perspektywy klinicznej szczególnie niepokojące są objawy utrzymujące się mimo upływu czasu, ponieważ mogą świadczyć o całkowitym uszkodzeniu więzadła.

Jak wygląda diagnostyka kciuka narciarza?

Diagnostyka kciuka narciarza opiera się na dokładnym wywiadzie i badaniu klinicznym. Lekarz lub fizjoterapeuta ocenia mechanizm urazu, zakres ruchu oraz stabilność stawu.

W badaniu funkcjonalnym sprawdza się reakcję kciuka na delikatne odwiedzenie i porównuje ją ze stroną zdrową. W celu potwierdzenia rozpoznania oraz oceny stopnia uszkodzenia wykonuje się badania obrazowe, najczęściej USG lub rezonans magnetyczny. Pozwala to ocenić, czy więzadło jest jedynie naderwane, czy doszło do jego całkowitego zerwania, co ma kluczowe znaczenie dla dalszego leczenia.

Kciuk narciarza – leczenie

Leczenie kciuka narciarza zależy od stopnia urazu. W przypadku lekkich i umiarkowanych uszkodzeń stosuje się leczenie zachowawcze. Obejmuje ono czasowe unieruchomienie kciuka w specjalnej ortezie lub opatrunku, którego celem jest ochrona więzadła i umożliwienie jego gojenia. W początkowej fazie ważne jest również zmniejszenie bólu i obrzęku, czemu sprzyja odpoczynek oraz odpowiednio dobrane metody przeciwbólowe.

W sytuacji, gdy doszło do całkowitego zerwania więzadła lub utrzymującej się niestabilności, konieczne bywa leczenie operacyjne, po którym kluczową rolę odgrywa rehabilitacja.

Proces rehabilitacji

Powinien on być dostosowany do stylu życia pacjenta. Inaczej będzie bowiem wyglądał powrót do sprawności u osoby pracującej przy komputerze, a inaczej u sportowca lub osoby wykonującej pracę manualną.

Zbyt szybkie obciążanie kciuka może prowadzić do nawrotu dolegliwości, natomiast zbyt długie unikanie ruchu sprzyja sztywności i osłabieniu mięśni. Dlatego tak ważne jest stopniowe, kontrolowane zwiększanie obciążenia pod okiem specjalisty.

Sprawdź ortezę kciuka i nadgarstka 4FIZJO:

Jak przebiega fizjoterapia kciuka narciarza?

Fizjoterapia kciuka narciarza jest nieodzownym elementem powrotu do pełnej sprawności, niezależnie od tego, czy uraz był leczony zachowawczo, czy operacyjnie.

Na wczesnym etapie terapii celem jest ochrona struktur, zmniejszenie bólu oraz utrzymanie ruchomości pozostałych stawów ręki. Stopniowo wprowadza się ćwiczenia poprawiające zakres ruchu kciuka, dbając o to, by nie prowokować niestabilności. Kolejnym etapem jest wzmacnianie mięśni odpowiedzialnych za stabilizację kciuka oraz poprawa kontroli nerwowo-mięśniowej.

Czy można zapobiec kciukowi narciarza?

W wielu przypadkach – tak! Kluczowe znaczenie ma:

• unikanie trzymania kijów narciarskich „na sztywno”,
• odpowiednia technika upadania,
• stosowanie sprzętu dopasowanego do warunków i umiejętności.

W sporcie i rekreacji pomocne są także ćwiczenia wzmacniające mięśnie dłoni i przedramienia, które poprawiają stabilizację stawów. Istotna jest również świadomość ciała – szybka reakcja na ból i wczesna diagnostyka pozwalają uniknąć przewlekłych problemów i długotrwałego leczenia.

Kciuk narciarza – leczenie, przyczyny, objawy i fizjoterapia. Podsumowanie

Kciuk narciarza to uraz, który może znacząco ograniczyć funkcję ręki, jeśli zostanie zlekceważony. Wczesne rozpoznanie, odpowiednie leczenie i dobrze prowadzona fizjoterapia pozwalają jednak na pełny powrót do sprawności. Kluczem jest indywidualne podejście, cierpliwość i świadoma praca nad odbudową stabilności kciuka, tak aby ręka znów mogła funkcjonować bez bólu i ograniczeń.

Bibliografia

Kwolek A., „Urazy ręki i nadgarstka – diagnostyka i postępowanie fizjoterapeutyczne”, 2020. Rehabilitacja Medyczna

Dziak A., „Urazy sportowe kończyny górnej”, 2021. Medycyna Sportowa

Heyman P., Gelberman R.H., „Injuries of the ulnar collateral ligament of the thumb”, 2019. Journal of Hand Surgery