Ganglion – co to, jak go leczyć i czy trzeba się go bać? Fizjoterapeuta odpowiada

O czym się dowiesz?

Wygląda jak guzek i często występuje w okolicy nadgarstka, dłoni lub stopy. To ganglion! Co to, skąd się bierze i czy zawsze trzeba go usuwać? W dzisiejszym artykule przyjrzymy się bliżej zmianie tego typu, by odpowiedzieć na najczęściej zadawane pytania na jej temat. Dowiesz się również, jak wygląda diagnostyka oraz które metody leczenia stosuje się najczęściej w przypadku gangliona. Przeczytaj tekst już teraz.

Sprawdź teraz Dyskopatia lędźwiowa – jak pozbyć się bólu pleców?

Dyskopatia lędźwiowa (inaczej przepuklina kręgosłupa lub przepuklina jądra miażdżystego) jest schorzeniem dolnego odcinka kręgosłupa. Należy do grupy najczęściej diagnozowanych chorób cywilizacyjnych, związanych z dolegliwościami bólowymi pleców. Przyczyną jej rozwoju są...

Ganglion – co to jest i czy jest groźny?

Skąd się bierze ganglion? Co to takiego? To łagodna torbiel wypełniona galaretowatą treścią, powstająca najczęściej w okolicy stawów lub pochewek ścięgnistych. W praktyce fizjoterapeutycznej najczęściej spotyka się go w obrębie nadgarstka, dłoni oraz stopy, choć może występować również w innych lokalizacjach.

Mimo że ganglion bywa widoczny i wyczuwalny pod skórą jako miękki lub sprężysty guzek, nie jest nowotworem, nie ma charakteru złośliwego i w większości przypadków nie jest zmianą groźną. Problem pojawia się wtedy, gdy zaczyna powodować ból, ograniczenie ruchu lub ucisk na struktury nerwowe.

Jakie są przyczyny powstawania ganglionów?

Mechanizm powstawania ganglionu związany jest z przeciążeniem torebki stawowej lub ścięgien. Pod wpływem powtarzalnych mikrourazów lub długotrwałego obciążenia dochodzi do uwypuklenia fragmentu torebki stawowej i wypełnienia jej płynem stawowym. Warto wiedzieć, że ganglion może pojawić się zarówno u osób, które dużo trenują, jak i tych wykonujących powtarzalne ruchy, np. w pracy.

Ganglion – objawy

Objawy ganglionu zależą od jego wielkości i lokalizacji. Część ganglionów jest bezbolesna i stanowi jedynie problem estetyczny, inne zaś powodują:

• ból przy ruchu,
• uczucie napięcia,
• ograniczenie zakresu ruchu,
• drętwienie, jeśli torbiel uciska pobliski nerw.

Charakterystyczne dla ganglionów jest to, że dolegliwości często nasilają się przy aktywnościach wymagających powtarzalnej pracy nadgarstka lub stopy.

Najczęstsze obszary występowania ganglionów

Do najczęściej spotykanych obszarów ciała, na których występują gangliony, należą:

• Grzbietowa lub dłoniowa część nadgarstka – ganglion w tym obszarze pojawia się w szczególności u osób pracujących przy komputerze, wykonujących prace manualne lub trenujących sporty rakietowe.
• Palce – w tym prostowniki palców.
• Stopa lub staw skokowy – ganglion w tym miejscu nierzadko powoduje ból w trakcie chodzenia.
• Łokieć – torbiel na łokciu często występuje u osób trenujących siłowo. Może wiązać się z przeciążeniami lub mikrourazami.
• Kolano – zmiana dotyka m.in. osoby aktywne fizycznie i najczęściej jest związana z przeciążeniami lub urazami.

Diagnostyka ganglionu – dowiedz się o niej więcej

Diagnostyka ganglionu opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym. Lekarz lub fizjoterapeuta ocenia wielkość, ruchomość i bolesność zmiany. W razie wątpliwości wykonuje się badanie USG, które pozwala potwierdzić obecność torbieli i odróżnić ją od innych zmian tkanek miękkich. Rzadziej stosuje się rezonans magnetyczny – głównie wtedy, gdy zmiana jest głęboka lub objawy są nietypowe.

Ganglion – jak leczyć? Odpowiadamy

Sposób leczenia ganglionu zależy przede wszystkim od jego wielkości oraz objawów, jakie powoduje. W wielu przypadkach torbiel nie wymaga natychmiastowej interwencji – jeśli nie wywołuje bólu ani nie ogranicza ruchu, lekarz może zalecić jedynie obserwację, a u części osób ganglion zmniejsza się samoistnie.

Fizjoterapia

Celem terapii nie jest usunięcie samej torbieli, lecz zmniejszenie czynników, które doprowadziły do jej powstania.

W zależności od lokalizacji ganglionu fizjoterapeuta może zastosować:

• ćwiczenia wzmacniające mięśnie, stabilizujące staw,
• mobilizacje stawowe poprawiające zakres ruchu,
• techniki pracy z tkankami miękkimi,
• korekcję ergonomii pracy (np. przy pracy przy komputerze).

Aspiracja ganglionu

Czyli nakłucie torbieli i odessanie jej zawartości. Zabieg jest mało inwazyjny i wykonuje się go ambulatoryjnie. Trzeba jednak pamiętać, że ganglion może się ponownie pojawić i nie usuwa się w ten sposób przyczyny powstania torbieli.

Kortykosteroidy

W niektórych przypadkach po opróżnieniu torbieli lekarz podaje kortykosteroid. Celem jest zmniejszenie stanu zapalnego oraz ograniczenie produkcji płynu stawowego, który wypełnia ganglion.

Takie postępowanie może: zmniejszyć ryzyko ponownego wypełnienia torbieli, ograniczyć stan zapalny w obrębie torebki stawowej i przyspieszyć ustąpienie objawów bólowych.

Unieruchomienie

W leczeniu ganglionu czasem stosuje się krótkotrwałe unieruchomienie stawu, np. za pomocą ortezy lub stabilizatora. Ograniczenie ruchu zmniejsza przeciążenia i produkcję płynu stawowego, dzięki czemu torbiel może się zmniejszyć, a ból ustąpić.

Unieruchomienie zazwyczaj łączy się z fizjoterapią, aby po odciążeniu stawu przywrócić jego prawidłową stabilizację i zapobiec nawrotom ganglionu.

Leczenie operacyjne

W przypadku dużych ganglionów, nasilonego bólu lub ucisku na nerwy lekarz może zaproponować zabieg chirurgiczny. Polega on na usunięciu torbieli wraz z jej tzw. szypułą, czyli miejscem połączenia ze stawem lub ścięgnem. Takie postępowanie zmniejsza ryzyko nawrotu, choć nie eliminuje go całkowicie. Warto wiedzieć, że po operacji niezbędna jest rehabilitacja.

Co robić, żeby zapobiegać ganglionom? Profilaktyka okiem fizjoterapeuty

Profilaktyka ganglionu polega przede wszystkim na kontroli obciążeń i dbałości o prawidłową technikę ruchu. Ryzyko przeciążeń mogą zmniejszyć:

• regularne przerwy w pracy przy komputerze,
• ćwiczenia wzmacniające nadgarstek i przedramię,
• odpowiednie obuwie,
• stabilizacja stopy podczas aktywności fizycznej.

FAQ – pytania i odpowiedzi

Poniżej znajdziesz najczęściej zadawane pytania na temat ganglionów. Zapoznaj się z nimi, by dowiedzieć się więcej na temat tej torbieli.

Czy ganglion zawsze wymaga operacji?

Czy ganglion zawsze wymaga operacji?Nie. Wiele ganglionów nie powoduje bólu ani ograniczenia ruchu i może być jedynie obserwowanych. Operację rozważa się wtedy, gdy zmiana jest bolesna, utrudnia codzienne funkcjonowanie lub często nawraca po leczeniu zachowawczym.

Czy ganglion może nawracać?

Tak. Nawet po aspiracji lub operacji ganglion może pojawić się ponownie, szczególnie jeśli nie zostanie usunięta przyczyna przeciążenia stawu. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i odpowiednia fizjoterapia.

Czy ganglion jest groźny?

Ganglion jest zmianą łagodną i nie ma charakteru nowotworowego. Może jednak powodować ból lub ucisk na nerwy, co wymaga konsultacji medycznej. Sam w sobie nie stanowi zagrożenia życia.

Czy ganglion boli?

Nie zawsze. Wiele ganglionów jest bezbolesnych. Ból pojawia się wtedy, gdy torbiel uciska okoliczne struktury lub znajduje się w miejscu narażonym na częste przeciążenia.

Jak masować ganglion?

Nie zaleca się bezpośredniego uciskania ani intensywnego masowania ganglionu, ponieważ może to nasilić stan zapalny tkanek. Fizjoterapia koncentruje się raczej na pracy z otaczającymi strukturami i poprawie biomechaniki stawu.

Ganglion – co to, jak go leczyć i czy trzeba się go bać? Podsumowanie

Po przeczytaniu naszego artykułu wiesz już, co to jest ganglion, znasz przyczyny, które wiążą się z jego powstawaniem, i masz pojęcie na temat objawów oraz leczenia. Pamiętaj, że ganglion wymaga właściwej oceny i – w razie potrzeby – leczenia ukierunkowanego nie tylko na samą torbiel, ale także na przyczynę jej powstania. Jeśli Twoja zmiana rośnie, boli lub utrudnia codzienne funkcjonowanie, skonsultuj się z lekarzem lub fizjoterapeutą.

Bibliografia

Kwolek A., „Zmiany torbielowate w obrębie ręki – diagnostyka i postępowanie, 2021. Rehabilitacja Medyczna

Dziak A., „Choroby i przeciążenia stawów kończyn górnych”, 2020. Medycyna Sportowa

Head L. et al., „Wrist ganglion treatment: Systematic review and meta-analysis”, 2019. Journal of Hand Surgery

Teh J., Whiteley G., „Ultrasound of soft tissue masses of the hand and wrist”, 2018. British Journal of Radiology