Artrofibroza kolana – objawy, przyczyny, leczenie, ćwiczenia i zapobieganie

O czym się dowiesz?

Artrofibroza kolana to powikłanie, do którego dochodzi po urazie stawu, jego operacji lub po długotrwałym unieruchomieniu. Skąd się bierze, jakie daje objawy i dlaczego tak istotna jest szybka reakcja? W tym artykule znajdziesz konkretne informacje o przyczynach, leczeniu, a także sprawdzone ćwiczenia. Przeczytaj już teraz!

Sprawdź teraz Skolioza kręgosłupa – jakie ćwiczenia są wskazane, a jakich unikać

Skolioza jest wadą postawy ciała, która polega na trójpłaszczyznowej deformacji kręgosłupa. Oprócz tego, że ulega on skrzywieniu bocznemu (w lewą lub prawą stronę), obserwuje się także przemieszczenie...

Artrofibroza kolana – co to jest?

Artrofibroza kolana polega na nadmiernym tworzeniu się tkanki włóknistej w obrębie torebki stawowej i struktur okołostawowych. Efekt? Ograniczenie ruchomości, ból oraz uczucie sztywnego kolana.

Jak powstaje artrofibroza kolana?

W prawidłowym procesie gojenia po urazie organizm produkuje tkankę łączną, która ma stabilizować uszkodzone struktury. W artrofibrozie proces ten ulega nadmiernej aktywacji – powstaje zbyt dużo włóknistej blizny, która ogranicza ruch i zaburza mechanikę stawu.

Najczęściej problem dotyczy pacjentów po:

• rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego,
• operacjach łąkotki,
• poważnych urazach kolana.

Warto wiedzieć, że artrofibroza może wystąpić także po stosunkowo prostych zabiegach – jeżeli rehabilitacja była albo opóźniona, albo niewystarczająca.

Z czym wiąże się artrofibroza kolana?

Artrofibroza kolana wiąże się przede wszystkim z ograniczeniem zakresu ruchu. Trudności z pełnym wyprostem lub zgięciem kolana sprawiają, że chód, wchodzenie po schodach i codzienne funkcjonowanie staje się wyzwaniem.

Ograniczenie wyprostu jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ prowadzi do przeciążenia innych struktur kończyny dolnej, w tym biodra i kręgosłupa. Z czasem może pojawić się przewlekły ból, uczucie blokowania stawu oraz utrata siły mięśniowej.

Objawy artrofibrozy kolana

Objawy artrofibrozy rozwijają się stopniowo. Zaliczamy do nich:

• narastającą sztywność,
• trudność w prostowaniu kolana,
• ból przy próbie zwiększenia zakresu ruchu,
• uczucie „ciągnięcia” w stawie,
• utrzymujący się obrzęk i zmniejszenie siły mięśnia czworogłowego uda.

Charakterystyczne dla artrofibrozy kolana jest to, że mimo systematycznej pracy nad ruchem zakres poprawia się wolno lub zatrzymuje się na pewnym etapie.

Przyczyny – jak objawia się artrofibroza kolana?

Przyczyny artrofibrozy są złożone. Jednym z głównych czynników jest zbyt długie unieruchomienie kolana lub opóźnione rozpoczęcie rehabilitacji po operacji. Powikłanie to mogą powodować również:

• nadmierny stan zapalny,
• krwiak w stawie,
• powikłania pooperacyjne,
• brak kontroli obrzęku.

W praktyce klinicznej zauważa się również, że zbyt agresywna rehabilitacja w bardzo wczesnym okresie po zabiegu może nasilać reakcję zapalną i sprzyjać tworzeniu się nadmiernej tkanki włóknistej.

Na czym polega leczenie artrofibrozy kolana?

W początkowych stadiach najważniejsze jest zmniejszenie stanu zapalnego i obrzęku oraz przywrócenie możliwie pełnego wyprostu. Z kolei w bardziej zaawansowanych przypadkach, gdy ograniczenie ruchu jest znaczne, rozważa się leczenie zabiegowe, polegające na artroskopowym usunięciu nadmiernej tkanki włóknistej. Jednak nawet po takim zabiegu sukces zależy przede wszystkim od dobrze prowadzonej rehabilitacji, opierającej się w szczególności na odzyskaniu pełnego wyprostu kolana.

Artrofibroza kolana – 3 ćwiczenia od fizjoterapeuty

Jednym z podstawowych ćwiczeń jest leżenie na plecach z wyprostowaną nogą i podłożonym pod piętę wałkiem, tak aby kolano swobodnie opadało w kierunku podłoża. Ćwiczenie to pomaga w bezpieczny sposób przywracać wyprost.

Drugim przykładem jest powolne, kontrolowane zginanie kolana w leżeniu lub w siadzie, wykonywane w granicy tolerowanego napięcia, bez prowokowania silnego bólu.

Trzecim ćwiczeniem może być aktywacja mięśnia czworogłowego poprzez napinanie uda przy wyprostowanej nodze. Wspiera ono stabilizację i kontrolę stawu.

Jak zapobiec artrofibrozie kolana?

Zapobieganie artrofibrozie opiera się przede wszystkim na wczesnym, kontrolowanym uruchamianiu kolana po zabiegu, odpowiedniej kontroli obrzęku oraz regularnym monitorowaniu zakresu ruchu.

Bardzo istotna jest współpraca pacjenta z zespołem medycznym oraz przestrzeganie zaleceń rehabilitacyjnych. Zbyt długie czekanie na samoistną poprawę może prowadzić do utrwalenia ograniczeń, które później wymagają bardziej inwazyjnego leczenia.

Czym jest artrofibroza kolana i jak ją leczyć? Poradnik fizjoterapeuty. Podsumowanie

Artrofibroza kolana potrafi mocno utrudniać funkcjonowanie – staw robi się sztywny, ruch ograniczony, a proste czynności zaczynają sprawiać trudność. Właśnie dlatego tak ważne jest, żeby nie ignorować pierwszych sygnałów i działać szybko. Im wcześniej zaczniesz pracę z kolanem, tym większa szansa, że wrócisz do pełnej sprawności bez trwałych ograniczeń.

Bibliografia

Kwolek A., „Rehabilitacja po zabiegach operacyjnych stawu kolanowego”, 2021. Rehabilitacja Medyczna

Dziak A., „Powikłania po urazach i operacjach kolana”, 2020. Medycyna Sportowa

Shelbourne K.D., Patel D.V., „Treatment and prevention of arthrofibrosis after ACL reconstruction, Journal of Orthopaedic Camp”, 2019. Sports Physical Therapy

Magit D. et al. „Arthrofibrosis of the knee”, 2018. Journal of the American Academy ofOrthopaedic Surgeons